Prof. Dr. Alban Kuriqi, Profesor i Hidraulikës dhe Burimeve Ujore në Universitetin për Biznes dhe Teknologji (UBT) dhe anëtar i Institutit Inspire, ka dhënë një vlerësim profesional për Radio Evropa e Lirë lidhur me diskutimet mbi mundësinë e devijimit apo zvogëlimit të prurjeve të lumit Ibër para se ato të arrijnë në Liqenin e Ujmanit.
Në intervistën e publikuar nga Radio Evropa e Lirë në artikullin “Ideja e Vuçiqit për Ibrin: Kërcënim politik apo skenar real me pasoja për Kosovën?”, Prof. Kuriqi analizoi çështjen nga perspektiva e inxhinierisë hidraulike, hidrologjisë dhe sigurisë afatgjatë ujore të Kosovës.
Sipas tij, nga pikëpamja inxhinierike, devijimi i pjesshëm i rrjedhës së Ibrit në pjesën e sipërme është teknikisht i mundshëm, por një ndërhyrje që do të reduktonte ndjeshëm prurjet drejt Ujmanit do të kërkonte një projekt të madh hidroteknik.
Një ndërhyrje e tillë do të përfshinte potencialisht diga ose prita devijuese, vepra të marrjes së ujit, kanale, tubacione apo tunele, si dhe sisteme pompimi në rastet kur transportimi me gravitet nuk do të ishte i mundur. Realizimi i saj do të kërkonte gjithashtu studime të detajuara hidrologjike, gjeologjike, topografike dhe mjedisore, investime të konsiderueshme dhe një periudhë të gjatë projektimi e ndërtimi.
Ujmani – një aset strategjik për sigurinë ujore dhe energjetike
Prof. Kuriqi theksoi se Liqeni i Ujmanit përbën një nga asetet më të rëndësishme strategjike të Kosovës në sektorin e ujit dhe energjisë.
Përmes sistemit Ibër-Lepenc, uji i Ujmanit mbështet furnizimin me ujë, ujitjen, industrinë dhe sektorin energjetik, ndërsa rezervuari shfrytëzohet edhe për prodhimin e energjisë hidroelektrike.
Sipas tij, një reduktim i prurjeve nuk do të nënkuptonte një ndërprerje të menjëhershme të furnizimit me ujë, për shkak të kapacitetit magazinues të rezervuarit. Megjithatë, një reduktim i madh dhe afatgjatë do të çonte gradualisht në uljen e nivelit të Ujmanit dhe do të rriste presionin mbi shpërndarjen e ujit ndërmjet furnizimit të popullsisë, prodhimit të energjisë, industrisë, bujqësisë dhe nevojave ekologjike.
Nga rreziku afatshkurtër te rezilienca afatgjatë
Në vlerësimin e tij, Prof. Kuriqi bëri një dallim të qartë ndërmjet rrezikut të menjëhershëm dhe sfidave afatgjata.
Në afat të shkurtër, një skenar në të cilin Ibrit i devijohet pjesa më e madhe e prurjes dhe Ujmani mbetet shpejt pa furnizimin kryesor me ujë nuk mund të realizohet pa projekte konkrete, financim, infrastrukturë dhe aktivitete të mëdha ndërtimore.
Në perspektivë afatgjatë, megjithatë, zhvillimet hidroteknike në rrjedhën e sipërme, abstraksionet e mëdha ose devijimet e pjesshme mbeten teknikisht të mundshme. Për këtë arsye, ato duhet të konsiderohen seriozisht në planifikimin strategjik të sigurisë ujore të Kosovës.
“Teknikisht është e mundur të ndikohet në sasinë e ujit që arrin në Ujman përmes ndërhyrjeve hidroteknike në rrjedhën e sipërme. Megjithatë, kjo nuk është një situatë e thjeshtë e ‘mbylljes së rubinetit’. Një reduktim i madh i prurjeve do të kërkonte infrastrukturë të konsiderueshme, investime të mëdha dhe kohë,” theksoi Prof. Kuriqi.
Përmes këtij kontributi publik, Prof. Dr. Alban Kuriqi, si Profesor në Universitetin për Biznes dhe Teknologji (UBT) dhe anëtar i Institutit Inspire, sjell në vëmendje rëndësinë e trajtimit të sigurisë ujore mbi bazën e analizës shkencore, planifikimit afatgjatë dhe menaxhimit të integruar të burimeve ujore.
Çështja e Ujmanit nënvizon nevojën për forcimin e reziliencës së sistemeve ujore të Kosovës, menaxhimin strategjik të rezervuarëve, bashkëpunimin ndërkufitar dhe zhvillimin e politikave të bazuara në evidencë, veçanërisht përballë ndryshimeve klimatike, thatësirave dhe rritjes së kërkesës për ujë.
Nuk ka komente ende.
Autor
