Satelitët zbulojnë çelësin për planifikim më të mirë të energjisë diellore

Autor: Alban Kuriqi (Prof. Dr.)

Një studim i ri identifikon faktorët satelitorë më të rëndësishëm për parashikimin e rrezatimit diellor dhe përmirësimin e vlerësimeve të potencialit diellor.

Ndërsa energjia diellore po bëhet një nga shtyllat kryesore të tranzicionit global drejt energjisë së pastër, vlerësimi i saktë i rrezatimit diellor po fiton rëndësi gjithnjë e më të madhe. Të dhënat e besueshme mbi energjinë diellore ndihmojnë inxhinierët në projektimin e sistemeve fotovoltaike, investitorët në vlerësimin e fizibilitetit të projekteve dhe politikëbërësit në planifikimin e zhvillimit të ardhshëm të energjisë së rinovueshme.

‘’Të dhënat nga satelitët TERRA dhe AQUA mund të ndihmojnë në përmirësimin e parashikimeve të rrezatimit diellor dhe planifikimin më efikas të projekteve fotovoltaike.’’

Të dhëna nga hapësira për energjinë e së ardhmes

Një studim i fundit i publikuar në Advances in Space Research analizoi se si vëzhgimet satelitore mund të përmirësojnë parashikimin e rrezatimit diellor në jug të Spanjës. Duke përdorur gati dy dekada të dhënash nga satelitët TERRA dhe AQUA të NASA-s, studiuesit analizuan kushtet atmosferike dhe sipërfaqësore në tetë lokacione që përfaqësojnë mjedise të ndryshme mesdhetare.

Temperatura e sipërfaqes – faktori kyç

Rezultatet treguan se temperatura e sipërfaqes së tokës (Skin Temperature – SKT) është faktori më i rëndësishëm për parashikimin e rrezatimit diellor ditor. Në të gjitha stacionet e studiuara, ajo shfaqi lidhjen më të fortë me energjinë diellore që arrin në sipërfaqen e Tokës. Faktorë të tjerë me ndikim të rëndësishëm përfshijnë avujt e ujit në atmosferë, përqendrimin e aerosoleve, karakteristikat e reve dhe reflektueshmërinë e sipërfaqes së tokës.

Përveç analizave tradicionale statistikore, studiuesit përdorën edhe teknika të inteligjencës artificiale dhe të mësimit makinerik për të identifikuar parametrat më të rëndësishëm. Kjo qasje bëri të mundur dallimin e faktorëve që ndikojnë realisht në saktësinë e parashikimeve nga ata që kanë ndikim të kufizuar.

Modele më të sakta me metoda të avancuara validimi

Një aspekt tjetër i rëndësishëm i studimit ishte testimi i një metode më të avancuar validimi, e njohur si Multi-Period Cross-Validation. Ndryshe nga qasjet tradicionale, të cilat përdorin vetëm një ndarje të të dhënave për trajnim dhe testim, kjo metodë vlerëson performancën e modelit në periudha të ndryshme kohore. Rezultatet treguan përmirësime të konsiderueshme, me ulje të gabimeve të parashikimit nga 4% deri në 15%, në varësi të lokacionit.

Klima lokale ka rëndësi

Studimi identifikoi gjithashtu dallime sezonale të rëndësishme. Zonat bregdetare shfaqën parashikime më të sakta gjatë pranverës dhe dimrit, ndërsa stacionet në brendësi të territorit regjistruan gabime më të mëdha gjatë verës, kur kushtet atmosferike bëhen më komplekse. Këto gjetje tregojnë se karakteristikat klimatike lokale duhet të merren parasysh gjatë zhvillimit të modeleve të energjisë diellore.

Përfitime përtej Spanjës

Rëndësia e këtij studimi shkon përtej Spanjës. Në shumë rajone të botës mungojnë rrjetet e dendura të monitorimit në terren, duke e bërë përdorimin e të dhënave satelitore një alternativë të vlefshme dhe ekonomike. Duke identifikuar një grup të vogël parametrash satelitorë me ndikim të lartë dhe duke përdorur metoda të avancuara validimi, studimi ofron një kornizë praktike që mund të mbështesë planifikimin e projekteve diellore në rajone me mungesë të të dhënave.

Një hap drejt energjisë së qëndrueshme

Ndërsa vendet në mbarë botën vazhdojnë të rrisin kapacitetet e energjisë së rinovueshme, metodat e sakta dhe të shkallëzueshme për vlerësimin e potencialit diellor do të bëhen gjithnjë e më të rëndësishme. Ky studim tregon se përdorimi më inteligjent i të dhënave satelitore mund të reduktojë pasiguritë, të përmirësojë planifikimin e projekteve dhe të kontribuojë në zhvillimin e sistemeve energjetike më të qëndrueshme dhe më efikase.

Referenca

Guesmi, H., Samuel, O.O., Bailek, N., Harrouch, H., Bouchouicha, K., Jebali, M., Kuriqi, A., Triki, R., & Abidi, I. (2026). Performance Enhancement of Empirical Solar Radiation Models Using Optimized Satellite Parameters for Effective Solar Energy Project Planning. Advances in Space Research. 10.1016/j.asr.2026.04.115